Projekt oświetlenia może dawać świetnie czytelne biurko i nadal nic nie mówić o świetle, które dociera do oczu. Kiedy w briefie pojawia się „oświetlenie przyjazne człowiekowi”, potrzebna jest konkretna wielkość, miejsce pomiaru i pora dnia. Zwykle tą wielkością jest melanopic EDI. Wyjaśniam ją tak prosto, jak się da.
Czym jest melanopic EDI
W oku są komórki, które nie służą do widzenia, tylko mówią zegarowi biologicznemu, czy jest dzień, czy noc. Najmocniej reagują na światło niebiesko-zielone. Melanopic EDI (równoważne natężenie światła dziennego) mówi, jak silnie dane światło działa na te komórki, wyrażając to w luksach światła dziennego o takim samym działaniu. To nie jest inna nazwa zwykłych luksów. System pomiarów opisuje norma CIE S 026.
Jak to się ma do zwykłych luksów
Druga liczba, melanopic DER, opisuje widmo: jak „mocne melanopowo” jest światło w porównaniu ze światłem dziennym. Dla znanego widma w danym miejscu melanopic EDI = zwykłe luksy przy oku × melanopic DER.
| Luksy przy oku | DER (przykładowe widmo) | Melanopic EDI |
|---|---|---|
| 200 lx | 0,50 (światło ciepłe) | 100 lx |
| 200 lx | 1,20 (światło chłodne, bogate w niebieski) | 240 lx |
To liczby przykładowe, a nie pomiary naszych lamp. Pokazują najważniejsze: te same luksy mogą oznaczać zupełnie inne wartości melanopowe. Kolor ścian, od których światło się odbija, też zmienia widmo, więc dane samej lampy nie zawsze wystarczą.
Co znaczą 250, 10 i 1
Konsensus Brown i współautorów (2022) zaleca zdrowym dorosłym w wieku 18-55 lat, aktywnym w dzień: co najmniej 250 lx melanopic EDI przy oku w ciągu dnia, najwyżej 10 lx przez trzy godziny przed snem i najwyżej 1 lx w czasie snu. Tych liczb nie przenosi się automatycznie na dzieci, osoby starsze ani pracę zmianową i nie zastępują one wymagań dotyczących komfortu i bezpieczeństwa widzenia.
Dlaczego kelwiny i CRI nie wystarczą
Temperatura barwowa mówi, czy biel wygląda ciepło, czy chłodno. CRI mówi o oddawaniu barw. Żadna z nich nie podaje pełnego widma, więc żadna nie pozwala policzyć DER. A zdjęcie błękitnego panelu nic nie mówi o ekspozycji. Liczy się, ile światła i o jakim widmie dociera do oczu w prawdziwym miejscu siedzenia.
Zaplanuj pomiar
Zapisz miejsce, wysokość oczu, kierunek patrzenia, ustawienia lamp, udział światła dziennego i to, jak długo trwa dana sytuacja. Poziomy pomiar na biurku odpowiada na inne pytanie niż pionowy pomiar na wysokości oczu. Przy kilku źródłach mierz ich łączne działanie w danym miejscu: wartości DER poszczególnych lamp nie da się po prostu dodać.
O co nas zapytać
Do projektu poproś o dane widmowe (SPD) konkretnego modelu przy planowanej barwie i poziomie przyciemnienia oraz o konfigurację zasilacza. Nasze FLAT i ZENITH zmieniają barwę od 2100 do 7500 K, więc widmo zmienia się z ustawieniem, co przydaje się i w dzień, i wieczorem. Nasze lampy to oświetlenie architektoniczne, nie reklamujemy ich obietnicami zdrowotnymi, a ocena ekspozycji w projekcie wymaga własnego pomiaru.


